Một ngày tháng 4 lịch sử, chúng tôi có dịp cùng CBCS phòng Cảnh sát hình sự Công an Hà Tĩnh gặp Đại tá Phạm Ngọc Thạch, nguyên Trưởng phòng Cảnh sát Hình sự Công an Hà Tĩnh, ngày đó, Đại tá Phạm Ngọc Thạch được nhân dân gọi với các tên trìu mến “khắc tinh của tội phạm hình sự”. Năm nay, bác đã hơn 73 tuổi. Nghỉ công tác từ năm 2014 thế nhưng những năm tháng công tác tại lực lượng Cảnh sát hình sự là những kỷ niệm không phai mờ trong cuộc đời binh nghiệp của ông. Thời gian có thể trôi đi, nhưng ký ức về người cảnh sát hình sự luôn đồng hành trong suốt cuộc đời ông. Trong câu chuyện của mình ông say sưa kể cho chúng tôi nghe về cuộc đời chinh chiến từ những ngày đầu lực lượng cảnh sát hình sự còn trẻ cho đến những lần vây bắt tội phạm sừng sỏ, bắt hàng trăm đối tượng cộm cán phải quy hàng. Dường như ông vẫn sống với ký ức về những trận đánh, những năm tháng một thời gian khó mà hào hùng của lực lượng cảnh sát hình sự.

Ngược dòng thời gian quay trở về 80 năm trước, những ngày mới ra đời, các tổ chức tiền thân của Cảnh sát hình sự được lập thành, các Đội trinh sát địa bàn, Đội Hình cảnh, Ban trị an, trực tiếp làm nhiệm vụ điều tra, xử lý, trấn áp bọn trộm, cướp, lừa đảo, giết người và bọn lưu manh chuyên nghiệp để bảo vệ chính quyền cách mạng còn non trẻ, giữ gìn trật tự trị an. Tiến hành khám phá nhiều vụ trọng án án, điều tra làm rõ nhiều vụ án liên quan đến tội phạm hình sự, triệt phá nhiều ổ nhóm lưu manh chuyên nghiệp, bọn trộm, cướp.
Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, dưới mưa bom bão đạn, các chiến sỹ Cảnh sát Hình sự đã kiên cường, dũng cảm bám địa bàn, gắn bó với nhân dân, không quản ngại hi sinh, gian khổ, liên tục chủ động tấn công các loại tội phạm, bảo vệ tài sản XHCN, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân. Trong phong trào “Vì miền Nam ruột thịt” nhiều CBCS Cảnh sát Hình sự Công an Hà Tĩnh đã tình nguyện tăng cường cho chiến trường miền Nam, an ninh các nước bạn Lào, Campuchia, nhiều đồng chí đã chiến đấu anh dũng, hy sinh vì độc lập dân tộc, vì cuộc sống bình yên của nhân dân. Đó là những tấm gương tiêu biểu cho phẩm chất chủ nghĩa anh hùng cách mạng, làm rạng danh truyền thống lực lượng Cảnh sát Hình sự.

Đất nước thống nhất, non sông thu về một mối, Công an Hà Tĩnh đã khắc phục khó khăn sau chiến tranh, nỗ lực hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ. Trước yêu cầu và nhiệm vụ mới, năm 1976 hai tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh được sáp nhập. Theo đó, Công an Nghệ Tĩnh được thành lập, trong đó, có phòng cảnh sát hình sự với nhiệm vụ là trực tiếp phòng ngừa, đấu tranh với các tội phạm xâm phạm trật tự xã hội, ở cấp huyện đều có các tổ Cảnh sát hình sự. Từ đây, lực lượng Cảnh sát hình sự Công an Nghệ Tĩnh trở thành một lực lượng nòng cốt, chủ công trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về TTATXH và TNXH, làm tốt công tác đảm bảo ANTT để khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng đất nước.

Lực lượng Cảnh sát hình sự đã mở nhiều đợt tấn công truy quét tội phạm, các trinh sát hình sự đã trực tiếp xuống nhiều địa bàn trọng điểm, như: các bến xe, Chợ, Ga tàu,… hóa trang, mật phục bắt giữ hàng nghìn đối tượng hình sự trộm cắp, cướp của, bắt hơn hàng trăm đối tượng mại dâm, đối tượng hành nghề bói toán, mê tín dị đoan… thu hồi nhiều tài sản giá trị. Điển hình: Từ tháng 3 đến tháng 5/1979, lực lượng cảnh sát hình sự đã đấu tranh triệt xóa, bắt giữ băng cướp nguy hiểm có vũ trang nổi tiếng liều lĩnh do tên Trương Hiền (tức Toọng) cầm đầu, gồm 10 tên sừng sỏ và hàng chục tên đàn em là những đối tượng lưu manh chuyên nghiệp, có nhiều tiền án, tiền sự… Với những chiến công đặc biệt xuất sắc, phòng Cảnh sát hình sự Công an Nghệ Tĩnh được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Năm 1991, thực hiện Nghị quyết của Quốc hội khóa VIII về việc điều chỉnh địa giới hành chính, tỉnh Nghệ Tĩnh được chia tách thành hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh. Tỉnh Hà Tĩnh được tái lập, cán bộ, chiến sỹ Công an Hà Tĩnh hăm hở trở về xây dựng và bảo vệ quê hương. Khó khăn, thiếu thốn nhiều bề, nhưng ngay từ những đầu gian khó ấy, được sự chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền, cùng với toàn lực lượng Công an Hà Tĩnh, Cảnh sát Hình sự đã đồng sức, đồng lòng trực tiếp giải quyết tốt các mâu thuẫn, các “điểm nóng” như Trung Lương, Minh Lộc (Thị xã Hồng Lĩnh), Cẩm Nhượng (huyện Cẩm Xuyên), tiêu diệt tên tội phạm nguy hiểm Nguyễn Văn Thường ở xã Sơn Quang, huyện Hương Sơn... Điều tra làm rõ nhiều chuyên án lớn làm nức lòng nhân dân, giữ vững ổn định tình hình ANTT trên địa bàn những ngày đầu tái lập, phục vụ có hiệu quả sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Lực lượng Cảnh sát Hình sự đã phối hợp chặt chẽ với các ngành, các đoàn thể và quần chúng; nhất là lực lượng Quân sự, Biên phòng, các ngành trong khối nội chính, Công an các tỉnh nước CHDCND Lào, lực lượng Cảnh sát hình sự Công an các tỉnh Nghệ An, Quảng Trị triển khai các mặt công tác phòng ngừa, đấu tranh phòng chống tội phạm hình sự và tệ nạn xã hội, đảm bảo ANTT, nhất là trên các tuyến, địa bàn trọng điểm.

Bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, trong bối cảnh tình hình diễn biến phức tạp, Hà Tĩnh tập trung cao độ cho phát triển kinh tế, xã hội, mở rộng thu hút đầu tư xây dựng các Khu kinh tế, với nhiều công trình, dự án trọng điểm cả nước và khu vực. Với mục tiêu, đảm bảo an ninh trật phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội, thời gian qua, lực lượng Cảnh sát Hình sự đã bám sát chương trình, kế hoạch, công tác, đoàn kết, nêu cao trách nhiệm, khắc phục khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Đơn vị chủ trì phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ và Công an các xã, phường, đồn triệt phá nhiều chuyên án nghiêm trọng.

Chỉ tính riêng trong năm 2025 Phòng Cảnh sát hình sự đã điều tra làm rõ 70 vụ, trên 300 đối tượng, trong đó đã khởi tố 68 vụ, 278 bị can về các tội giết người, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cướp tài sản,cướp giật tài sản, trộm cắp tài sản, tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí quân dụng, đánh bạc, tổ chức đánh bạc, cố ý gây thương tích, gây rối TTCC tổ chức đánh bạc, cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự... Đặc biệt triệt phá thành công 07 chuyên án về các tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, đánh bạc, mua bán người, mua bán trái phép vũ khí quân dụng …

Với tốc độ phát triển nhanh chóng, bức tranh kinh tế, xã hội của tỉnh có nhiều khởi sắc, thế nhưng phía sau hậu trường còn tiềm ẩn những khó khăn, thách thức về tội phạm hình sự. Núp dưới nhiều vỏ bọc khác nhau, tội phạm Hình sự hoạt động vừa công khai, vừa bí mật, có đối tượng hoạt động liều lĩnh, có đối tượng hoạt động dấu mặt, dấu tên; tội phạm lừa đảo trên không gian mạng, tội phạm đánh bạc. Để đấu tranh có hiệu quả với tội phạm này, ngoài trí tuệ, bản lĩnh, đạo đức nghề nghiệp, mỗi người lính hình sự phải là người có năng khiếu điều tra hình sự, dấn thân với nghề nghiệp. Nhiều đường dây tội phạm hoạt động liên tỉnh, xuyên quốc gia bị triệt xóa, hàng trăm đối tượng đối tượng bị bắt giữ thêm một lần chứng minh thương hiệu của Cảnh sát Hình sự Công an Hà Tĩnh. Họ đã, đang và sẽ khắc ghi trong lòng đồng đội và nhân dân bởi những chiến công xuất sắc. Điển hình như triệt phá đường dây lừa đảo tại Khu Tam giác vàng - Lào, bắt 155 đối tượng; đường dây lừa đảo tại Camphuchia, philipines, bắt 36 đối tượng; triệt phá ổ nhóm đánh bạc bằng hình thức “chọi gà”, bắt khởi tố 01 vụ/16 bị can. Trong quá trình điều tra, xử lý tội phạm, Lực lượng Cảnh sát hình sự đã phối hợp với các lực lượng chức năng, thực hiện tốt phương châm Thượng tôn pháp luật, không để xẩy ra oan, sai, bỏ lọt tội phạm, điều tra đúng người, đúng tội, đúng quy định của pháp luật.

Như lửa thử vàng, gian nan thử sức, bên cạnh việc đẩy mạnh phát triển kinh tế xã hội đã phát sinh những mặt trái ảnh hưởng đến ANTT. Trong cuộc chiến đấu tranh với tội phạm hình sự nhiều cán bộ, chiến sỹ Cảnh sát Hình sự Công an đã hy sinh vì cuộc sống bình yên. Liệt sỹ Trần Đức Kháng, Liệt sỹ Nguyễn Xuân Khang và nhiều liệt sỹ đã ngã xuống cho bình yên quê hương. Máu của các anh đã hòa cùng đất mẹ cho đất nước nở hoa. Và, trong cuộc chiến đấu không khoan nhượng với tội phạm hình sự, nhiều đồng chí mang thương tật suốt đời. Mất mát, hy sinh là vậy, nhưng đó cũng là những dấu ấn không quên của người lính cảnh sát hình sự. Họ vẫn ngày đêm có mặt ở những nơi nóng bỏng, trở thành tấm gương sáng về chủ nghĩa anh hùng cách mạng, sẵn sàng hy sinh xương máu và cả tính mạng vì cuộc sống yên vui và hạnh phúc của nhân dân.

80 năm xây dựng và trưởng thành, lực lượng Cảnh sát hình sự Công an Hà Tĩnh đã và đang khẳng định vai trò, vị trí quan trọng, là lực lượng chủ công, nòng cốt trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm hình sự, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, góp phần quan trọng vào thành tích chung của Công an Hà Tĩnh. Ghi nhận những cống hiến đó, năm 2025 một lần nữa lực lượng Cảnh sát hình sự Công an Hà Tĩnh vinh dự phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân; được Nhà nước tặng thưởng nhiều Huân chương Quân công, Huân chương chiến công các hạng; Bằng khen của Chính phủ, Bộ Công an, UBND tỉnh, Tổng cục Cảnh sát và Công an tỉnh. Nhiều đồng chí thuộc lực lượng Cảnh sát hình sự đã trưởng thành và được đề bạt giữ chức vụ Lãnh đạo Công an tỉnh, Chỉ huy chủ chốt tại Công an các đơn vị, địa phương. Nhiều đồng chí được tôn vinh trong phong trào thi đua Vì ANTQ, thi đua yêu nước do Bộ Công an, địa phương phát động.

Trong thành tích chung của Cảnh sát hình sự có sự đóng góp công sức, mồ hôi, trí tuệ, máu, nước mắt của nhiều thế hệ. Nhiều đồng chí CSHS đã anh dũng hy sinh, nhiều đồng chí đã để lại một phần cơ thể của mình trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm hình sự vì sự. Đó chính là những tấm gương sáng, là nguồn động lực to lớn để thế hệ nối tiếp không quản ngại khó khăn, gian khổ, dù ngày hay đêm khi có nhiệm vụ các anh sẵn sàng lên đường, mưu trí, dũng cảm, lập nên những chiến công xuất sắc, góp phần tô thắm truyền thống anh hùng của lực lượng Cảnh sát Hình sự Công an Hà Tĩnh

Đất nước, quê hương đang bước vào quá trình phát triển, hội nhập sâu vào kinh tế quốc tế, tình hình TTATXH nói chung, tội phạm hình sự nói riêng tiếp tục diễn biến phức tạp; nhất là tội phạm sử dụng công nghệ cao, tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng. Điều đó đặt ra cho lực lượng Cảnh sát hình sự Công an Hà Tĩnh những nhiệm vụ hết sức nặng nề. Để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới, lực lượng Cảnh sát hình sự Công an Hà Tĩnh không ngừng rèn luyện, nỗ lực phấn đấu, nâng cao trình độ nghiệp vụ, kiến thức pháp luật, năng lực công tác, trau dồi phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, phát huy truyền thống anh hùng LLVTND hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, góp phần giữ vững ANTT trên địa bàn, xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, của ngành và nhân dân dành trọn và gửi gắm….